در این گزیده از “کوه های آتش: تهدید، اهمیت و جادوی آتشفشان ها(انتشارات دانشگاه شیکاگو، 2023) توسط کلایو اوپنهایمر، نویسنده به بررسی فوران توبا در 74000 سال پیش و تأثیر آن بر انسان های باستانی – یا بستگان آنها – که در آن زمان در هند زندگی می کردند، می پردازد.
آخرین ابر فوران یلوستون 640000 سال پیش، بسیار قبل از ظهور گونه ما رخ داد. می‌توانم بگویم جالب‌تر نگاه کردن به فوران «جوان‌ترین توف توبا» در سوماترا است، تنها ۷۴۰۰۰ سال پیش. در آن زمان اجداد ما از فناوری پیشرفته ابزار سنگی استفاده می کردند و احتمالاً می دانستند که چگونه نخ خوب را تشخیص دهند. این انفجار 150 برابر قوی‌تر از تامبورا بود و سنگ‌های آذرآواری به اندازه‌ای پرتاب شد که کل ایالات متحده را تا اعماق یک خانه یک طبقه پوشش داد. حدود یک سوم ذخایر در شمال سوماترا انباشته شده است و بیشتر مابقی در زیر کف اقیانوس هند قرار دارد.
با توجه به مقیاس و دوره عظیم آن، هم نزدیک به آغاز آخرین عصر یخبندان و هم زمانی که انسان خردمند از آفریقا پراکنده شد، این “ابر فوران” درگیر بحث هایی در مورد تغییرات آب و هوایی و پیش از تاریخ بشر شده است.
واضح‌ترین اثر توپوگرافی این فوران، یک دریاچه دهانه بیضی شکل به طول شصت مایل، در میان قله‌ها، جنگل‌ها و تراس‌های برنج در منطقه باتاک در شمال سوماترا است، منطقه‌ای که در اوایل دهه 1840 توسط فرانتس جونگ‌هون به طور گسترده مورد بررسی قرار گرفت. دهانه دهان به قدری وسیع است که از روی زمین به سختی می توان احساس کرد که در بالای یک آتشفشان قرار گرفته اید – لبه بیرون زده و آب خاکستری آبی فقط در مه و پنجره ای از نور دور از انتهای دور حل می شوند.
رسوبات پوکه حاصل از فوران در دیواره های دره خیره می شود و در اعماق زمین گسترش می یابد، اما شاید قابل توجه تر، روکش تقریبا نامرئی غباری باشد که یک پنجم سطح زمین را می پوشاند.
متصل: ابر آتشفشان چیست؟ پاسخ به این سادگی نیست.
اگرچه تنها اختلافات جزئی در مورد میزان پوکه و خاکستر دخیل در این فاجعه وجود دارد، هیچ اتفاق نظری در مورد میزان گوگرد منتشر شده در جو وجود ندارد – تخمین ها بیشتر شبیه حدس ها هستند و بسیار متفاوت هستند. برخی از لایه‌های گوگرد در هسته‌های یخی قطبی به عنوان کاندیدای احتمالی پیشنهاد شده‌اند، اما هیچ‌کدام هنوز به طور قطعی به توبا نسبت داده نشده‌اند.
این امر دانشمندان آب و هوا را از استفاده از مدل‌های رایانه‌ای برای تخمین اثرات جهانی ابر فوران بازنمی‌دارد – آنها به خودی خود جالب هستند، اما هیچ‌کدام نمی‌توانند برای ارائه تصویری قابل اعتماد از آنچه واقعاً در حال وقوع است، استدلال کنیم. گوگرد توبا را محدود کنید. با این حال، حتی افراطی‌ترین سناریوهای مدل بررسی شده، یخبندان گسترده را شبیه‌سازی نمی‌کنند، بنابراین یک چیزی که واضح است این است که توبا آخرین عصر یخبندان را آغاز نکرده است.
توبا در تور موقت من قبل از رفتن به دانشگاه بود-چند روزی در جزیره ساموسیر (یک بلوک برآمده از ایگنیمبریت 74000 ساله که از مرکز دریاچه دهانه بلند می شد) ماندم.
اما علیرغم این آشنایی اولیه با توبا، من در نهایت فوران را با دورتر رفتن – در نیمه راه اقیانوس هند تا جنوب هند- با دقت بیشتری مطالعه کردم. این سایت بین بستر خشک رودخانه و روستای جولاپورام در آندرا پرادش قرار داشت. یک صنعت کلبه محلی برای استخراج لایه ای از خاکستر درست در زیر سطح به وجود آمده است. به عنوان یک ساینده برای استفاده در مواد شوینده فروخته می شود. هیچ آتشفشانی در این نزدیکی وجود ندارد و ترکیب شیمیایی آن دقیقاً با توبا مطابقت دارد: این رسوب خاکستر ریز است که توسط بادهای استراتوسفر در اقیانوس هند از سوماترا حمل می شود.
حتی هیجان‌انگیزتر، لایه‌های خاک باستانی که بستر ضخیم خاکستر را می‌پوشاند، حاوی ابزارهای ماقبل تاریخ زیادی است: پولک‌ها، خراش‌ها و هسته‌های ساخته شده از خامه، کلسدونی، کوارتز و سنگ آهک. من در یک تیم با باستان شناسان کار کردم، و در حالی که آنها با زحمت هر تکه سنگ کار شده را بازسازی می کردند، از ماله، چاقو و برس موجود در فروشگاه DIY استفاده کردم تا تغییرات ظریف در رسوبات را آشکار کنم و سطح خاکی را که روی آن قرار داشتند را نبش قبر کنم.
گرمای خفه کننده، رطوبت و گرد و غبار در گودال ها غیر قابل تحمل بود. مگس گزنده عذابم می داد. اما این ناراحتی ها تحت الشعاع هیجان کشف لحظه ای بود که اجداد در ظهر شاهد تاریکی بودند و زمین به خاک تبدیل شد. در حالی که کار میدانی معمولی من – نشان دادن طیف‌سنج‌ها به سمت ابرهای گازی متحرک – به اینجا و اکنون فعالیت‌های آتشفشانی می‌پردازد، کشف زمین‌هایی که به مدت 74000 سال مدفون شده بودند، مانند سفر در زمان به نظر می‌رسید.
ذخایر قند جزئیات قابل توجهی مانند تونل هایی که حشرات از دفن خشن خود در زباله ها از طریق آنها فرار کرده بودند را حفظ کردند. من همچنین سطحی در خاکستر با آثار برگ فراوان پیدا کردم – تصور می‌کردم که درختان توسط روکش گرد و غبار از بین رفته‌اند. وقتی آسمان 74000 سال پیش پاک شد، تیغ سازان و شکارچیان باید با وحشت به فرش بی پایان غبار سفید کورکننده نگاه کرده باشند. شاید آثار آنها در جایی در آن حفظ شده باشد.
بالای این لایه چندین نوار خاکستر بسیار ضخیم تر با آثار گویای ترک های گلی وجود داشت. این مواد باید بر روی تپه های اطراف رسوب کرده باشند، اما سپس توسط باران های موسمی شسته شده اند. اگر چنین است، این بدان معنی است که فوران به طور قابل توجهی چرخه فصول مرطوب و خشک را مختل نکرده است، همانطور که برخی پیشنهاد کرده اند.
رگبار خاکستر خیس مانند بتن دور تنه و شاخه‌های درختان سخت شده بود و به آنها کمک می‌کرد تا سنگ‌زده شوند. تصور اینکه جمعیت های انسانی همچنان در چنین سرزمینی در حال تغییر زندگی کنند دشوار است. شاید آنها سرزمین جنگلی سابق خود را ترک کردند و به دنبال منابع و پناهگاه های غار در ارتفاعات بالاتر رفتند. نوادگان آنها چه داستانهایی از جابجایی و زنده ماندن تعریف کردند؟ مطمئناً هیچ‌کس برای چنین دوره‌ای حفظ نشده است، اما آیا تجربه اجدادی چنین بحران‌هایی به شکل‌گیری آنچه ما «غریزه انسانی» می‌نامیم کمک کرده است؟
ما می دانیم که مردم به دلیل همه ابزارها در هنگام سقوط خاکستر در هند بودند، اما دو سوال کلیدی باقی می ماند: آنها چه گونه هایی بودند و آیا آنها از فاجعه جان سالم به در بردند؟ از آنجایی که هیچ فسیل انسانی در این مکان و یا از این دوره در هیچ کجای شبه قاره وجود ندارد، تنها سرنخ ها ابزار سنگی هستند. متأسفانه، نمی توان به راحتی یک پوسته یا خراش را به ساخت نئاندرتال و دیگری را به هومو ساپینس نسبت داد.
پس از اندازه‌گیری‌ها و توصیف‌های فراوان، متخصصان به این نتیجه رسیدند که آنها بسیار شبیه ابزارهایی هستند که با آنها یافت می‌شود انسان خردمند فسیل ها در آفریقای جنوبی و بنابراین نمونه های هندی را به مورد گونه ما نسبت دادند. اگر درست باشد، به این معنی است که “ما” بیش از 74000 سال پیش به شبه قاره رسیده ایم. اما دیگران مخالف هستند. حل این سوال پیامدهای عمیقی برای درک عوامل مهاجرت گونه های ما از آفریقا به آسیا و فراتر از آن و همچنین برخورد ما با سایر انسان های موجود، از جمله نئاندرتال ها و دنیسوواها خواهد داشت.
تجدید چاپ با مجوز از کوه های آتش: تهدید، معنا و جادوی آتشفشان ها توسط کلایو اوپنهایمر، منتشر شده توسط انتشارات دانشگاه شیکاگو. © 2023 توسط کلایو اوپنهایمر. تمامی حقوق محفوظ است.
